1. Главная
  2. Статьи
  3. 2021 / Sayı 50
2021 — Sayı 50

TÜRK KÜLTÜRÜNDE SİHİR/BÜYÜ VE FAL: TÜRK DESTANLARINDAN ÖRNEKLERLE

Şule Gümüş ID
DOI: 10.17498/kdeniz.902624
PDF Export: RIS BibTeX EndNote
TR pp. 1–20
Received 24.03.2021 Accepted 05.04.2021 📅 Published 22.06.2021 Читателей 6
Основан
2009
Периодичность
Выходит 4 раза в год
Мар · Июн · Сен · Дек
ISSN (Печатный)
1308-6200
E-ISSN (Электронный)
3062-4126
Издатель
Kültür Ajans
https://www.kulturajans.com
Главный редактор
Dr. Semih BABATÜRK
Kyrgyz-Turk Manas University, Kyrgyzstan
ID 0000-0002-6778-4204

Аннотация

Sihir, büyü, fal gibi metafizik güçlere dayalı olan uygulamalar insanlığın ilk dönemlerinden günümüze kadar toplumların inanç dünyalarında ve kültürlerinde yer edinmişlerdir. Yaratılıştan gelen; olayları ve durumları yönetme arzusu sihir ve büyü uygulamalarını, gelecekte olacaklara dair merak duygusu da fal açtırma yönelimini canlı tutmuştur. Türk dünyasını oluşturan Türk boylarının inanç dünyasında ve kültürel uygulamaları içerisinde de sihir/büyü, fal pratikleri ve bunlara bağlı olarak geliştirilen inanışlar bulunmaktadır. Sihir/büyü ve fal gücüyle hastalıkları sağaltma, düşmanlara üstün gelme, bir kişinin hayatına ve düşünce dünyasına hükmetme, gelecekten haber alma gibi yaşamı dönüştürme yetkinliğine ulaşma durumunun söz konusu olduğuna inanılmıştır.Türk boylarının inanç dünyasında ve toplumsal hayatında yer edinmiş olan sihir/büyü, fal uygulamaları kültürün aynası konumundaki destanlarda da motif olarak işlenmiştir. İçinden çıktığı toplumun kültürel kodlarını ve inanç dünyasını yansıtan destanları incelemek suretiyle Türk dünyasını oluşturan Türk boylarının ortak kültürünü, inanç ve uygulamalarını tespit etmek mümkündür. Bu tespit sayesinde kökleri Orta Asya’da bulunan ve dünyanın çeşitli coğrafyalarında hüküm süren Türk boylarının manevi birlikteliği ortaya konulmuş olacaktır.Bu makalede Kırgız, Kazak, Uygur ve Özbek Türklerinin inanç dünyasında yer alan sihir/büyü ve fal ile ilgili inanışların, uygulamaların destanlara yansımaları tespit edilmiştir. Yapılan karşılaştırmalı inceleme ve tahliller neticesinde aynı kültürel köke ve inanç dünyasına bağlı olan bu Türk boylarının destanlarında sihir/büyü ve fal motiflerinin işlenişinde ortaklıklar hatta aynılıklar olduğu görülmüştür.

EN Аннотация

Metaphysical force-based applications such as sorcery, magic and fortune telling have always had an impact over faith and culture of people since the early days of civilizations. Whereas the innate desire to have control over events and situations kept sorcery and magical applications alive, the curiosity about future made the people prone to fortune telling. Within faith and cultural applications of The Turkic World, which consists of Turkic people, sorcery, magic and fortune telling practices and beliefs which are closely related to those practices exist. Through power of sorcery, magic and fortune, life changing competencies including treating diseases, overcoming enemies, having control over life and thought of people, are thought to be possible to be achieved. The magic / sorcery and fortune telling practices that have taken place in the world of belief and social life of Turkic people are also used as motifs in epics, which are the mirrors of the culture. It is possible to determine the common culture, beliefs and practices of the Turkic people that make up the Turkic world by examining the epics that reflect the cultural codes and belief world of the society from which they come from. Thanks to this determination, the spiritual unity of Turkic people, whose roots are in Central Asia and lived in various geographies of the world, will be revealed.In this paper, the reflections of sorcery, magic and fortune telling applications, which exist within the spiritual world of Kyrgyz, Kazakh, Uighur and Uzbek Turks, in epic stories are determined. As a result of the comparative studies, within the epic stories of these tribes who originate from the same cultural roots and have the same spiritual background, similarities and sameness were determined in terms of presentations of sorcery, magic and fortune telling patterns. 

Ключевые слова

TR
Büyü destan İnanç fal Sihir Türk Boyları
EN
Epic Faith Fortune telling Magic/Sorcery Turkic people
RU
эпос гадания магия Колдовство Верования Тюркские Народы

Список литературы 6

  1. 1.
    (2022). İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRKLERDE BÜYÜ ALGISI. Türk tarihi araştırmaları dergisi. DOI: https://doi.org/10.56252/turktarars.1183295
  2. 2.
    (2023). KAZAN-TATAR TÜRKLERİNDE FAL KÜLTÜRÜ. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. DOI: 10.17498/kdeniz.1293804
  3. 3.
    (2023). KÖROĞLU DESTANI’NIN KAZAK VERSİYONUNDA CADININ FİZİKSEL İMAJINA AİT BİR UNSUR: KULAK. International Journal Of Turkish Literature Culture Education. DOI: https://doi.org/10.7884/teke.1285217
  4. 4.
    (2023). Türk Kültüründe Doğacak Çocuğun Cinsiyetinin Tahmin Edilmesine Yönelik İnanışlar. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. DOI: https://doi.org/10.38155/ksbd.1356951
  5. 5.
    (2025). TÜRK KÜLTÜRÜNDE TILSIMLI HAZİNE EFSANELERİ. Türk Kültürü ve HACI BEKTAŞ VELİ Araştırma Dergisi. DOI: https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1511548
  6. 6.
    (2025). AŞKIN İKİ YÜZÜ: AK VE KARA BÜYÜLERDE AMAÇLAR, ARAÇLAR VE RİTÜELLER ÜZERİNE BİR İNCELEME. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi. DOI: https://doi.org/10.12981/mahder.1563817