Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi

Karadeniz International Scientific Journal — международный рецензируемый журнал открытого доступа, публикующий оригинальные исследования в области социальных наук. Журнал издается на турецком, английском и русском языках и выходит четыре раза в год: в марте, июне, сентябре и декабре.

Kültür Ajans
Издатель
1,665
Статьи
Всего публикаций
975
Цитаты
Источник: OpenAlex
1,016
Авторы
Авторов
Dr. Semih Babatürk
Главный редактор
Kyrgyz-Turk Manas University, Kyrgyzstan
Поиск в журнале
Текущий выпуск · 2026

Номер 69

March 2026 · 6 Makale
Tüm sayıyı gör →
Исследовательская статья EN
#1

Russia in the AI-Driven Economic Rivalry: Benchmarking the TOPSIS Model with the US and China

The main game-changing feature of Artificial Intelligence (AI) in the contemporary global economy lies in its direct and proportional contribution to national economic performance. AI has evolved from being a technological innovation into a strategic driver of productivity, competitiveness, and structural transformation. The aim of this study is to benchmark Russia’s position in the global race to develop an artificial intelligence (AI)-driven economic model against the performance of its two principal competitors, the United States and China. By conducting a comparative analysis based on multidimensional indica-tors such as patent generation, investment volume, legal frameworks, the emergence of AI-focused enterprises, funding mechanisms, and institutional readiness, the study seeks to identify Russia’s relative strengths and weaknesses within the evolving landscape of AI-driven economic competitiveness. In this regard, the study employs a benchmarking analysis model. Within the scope of the analysis, the artificial intelligence performance of the sample countries is compared using their scores on indices such as the International Monetary Fund (IMF)-based AI Preparedness Index (AIPI), the Stanford University-based AI Index Report (AIIR), and the Oxford-based Government AI Readiness Index, through Benchmark Model. Within the scope of the model, the rankings in the indices are analysed using the TOPSIS approach in ‘R’. According to the test results, it has been determined that Russia (C* = 0.170) performs very poorly both in terms of AI-related investment capacity and institutional infrastructure, positioning itself significantly behind the United States and China in the global AI economy. This outcome indicates that Russia’s current AI ecosystem lacks the necessary financial resources, policy coherence, and innovation-oriented institutions required to sustain technological competitiveness.
Получено 19 Dec 2025 Принято 26 Jan 2026 Опубликовано 18 Mar 2026 pp. 1-14 DOI 10.17498/kdeniz.1844236
Исследовательская статья TR
#2

Soğuk Savaş Sonrası Türkiye – Rusya İlişkilerinin Güvenlik ve Ekonomik Boyutu

İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ
Bu çalışma, Soğuk Savaş sonrası Türkiye–Rusya ilişkilerini güvenlik ve ekonomi ekseninde ele almaktadır. Çalışma, iki aktör arasında Soğuk Savaş sonrasında ortaya çıkan çatışan çıkar alanlarının neler olduğu ve buna karşın ilişkilerde sürekliliği mümkün kılan unsurların nasıl şekillendiği sorularına cevap arayarak bir değerlendirme yapmaktadır. Bulgular, güvenlik ve jeopolitik konularda yaşanan görüş ayrılıklarına ve farklı çıkar alanlarına rağmen, ekonomik ilişkilerin iki ülke arasındaki bağların kopmadan sürdürülmesinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Türkiye ve Rusya, Suriye, Kafkasya, Çeçenistan ve Ukrayna gibi birçok alanda ve PKK konusunda farklılaşan çıkarlara ve görüş ayrılıklarına sahiptir. Örneğin, Rusya–Ukrayna Savaşı, Türkiye–Rusya ilişkilerinde eş zamanlı olarak hem gerilim hem de esneklik unsurlarını görünür kılmıştır. Türkiye, savaş süresince NATO üyeliğini sürdürürken Batı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımlarına katılmamış; buna karşılık Rusya ile diplomatik ve ekonomik ilişkilerini muhafaza etmiştir. Enerji başta olmak üzere, turizm, müteahitlik ve S400 savunma sistemlerinin alımı gibi ekonomik meseleler ise iki aktörü birbirine yakınlaştıran bir görev üstlenmektedir. Çalışma, nitel araştırma yöntemine dayalı olarak literatür taraması yöntemiyle yürütülmüştür. Analiz kapsamında akademik çalışmalar, düşünce kuruluşu raporları ve resmî belgeler birlikte değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye–Rusya ilişkilerinde jeopolitik ayrışmalar ve güvenlik temelli gerilimlerin, enerji, turizm, müteahhitlik ve savunma gibi alanlardaki ekonomik iş birlikleri aracılığıyla yumuşatıldığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, siyaset, güvenlik ve ekonomi alanlarının birbirini dışlayan değil; karşılıklı etkileşim içinde gelişen ve ilişkilerde sürekliliği mümkün kılan bileşenler olduğunu vurgulamaktadır.
Получено 05 Jan 2026 Принято 05 Feb 2026 Опубликовано 18 Mar 2026 pp. 15-29 DOI 10.17498/kdeniz.1855945
Исследовательская статья TR
#3

Ankara’da Bir Frig Kalesi: Hacıtuğrul Höyük

Hacıtuğrul Höyük Ankara ili Polatlı ilçesi sınırları içerisinde yer alan 32 hektarlık bir alanıyla Anadolu’nun en büyük höyükleri arasında yer almaktadır. Gordion antik kentine yaklaşık 30 km mesafede olan Hacıtuğrul Höyüğün ismi Karahöyük veya Yenidoğan olarak da bilinmektedir. Hacıtuğrul Höyük’te ilk kazılar 1972-1979 yılları arasında Anadolu Medeniyetleri Müzesi tarafından yürütülmüştür. Bu kazılar sonucunda Hacıtuğrul Höyüğün çok iyi tahkim edilmiş bir Frig yerleşimi olduğu ortaya çıkmıştır. Ele geçen buluntulara dayanarak Hacıtuğrul Höyüğü’nün Gordion antik kenti ile çağdaş olduğu, MÖ 7.–6. yüzyıla tarihlendirildiği ve büyük bir olasılıkla Gordion'daki Frig yerleşiminin bir uzantısı olduğu tahmin edilmektedir. Hacıtuğrul Höyük’te 1972-1979 yılları arasında süren kazıların ardından 1996 yılında Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nin bir sezon yapmış olduğu kazılar dışında herhangi bir çalışma yapılmamıştır. 2022 yılında tekrar kazılara başlanmış, önceki kazı çalışmalarından elde edilen pek çok küçük buluntu tekrar değerlendirmeye alınmıştır. Seramik kaplar, seramik kap parçaları, boncuk kolyeler ve ağırşaklardan oluşan bu buluntular, MÖ 11. yüzyıl ile M.Ö 5. yüzyıl arasına tarihlenmektedir. Ayrıca ele geçmiş olan yüksek kalitedeki kült kaplarının varlığı, Hacıtuğrul Höyük yerleşiminin bir kült merkezi olma ihtimalini akla getirmektedir. Hacıtuğrul Höyük buluntularına genel olarak bakıldığında, Frig dönemi seramiklerinin yoğun olduğu görülmektedir. Yapılan araştırmalar, Hacıtuğrul Höyüğün buluntu açısından oldukça zengin, kaliteli ve ithal buluntular içerdiğini göstermektedir. Yerleşimde yapılacak kazılar sayesinde Hacıtuğrul Höyüğün önemli bir Frig kenti olduğu daha iyi anlaşılacaktır.
Получено 02 Feb 2026 Принято 15 Feb 2026 Опубликовано 18 Mar 2026 pp. 30-43 DOI 10.17498/kdeniz.1880240
Краткое сообщение TR
#4

Ebeveyn Duygusal Erişebilirliği ve Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişkide Kişilik Özelliklerinin Aracı Rolü

NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ
Araştırmanın amacı yetişkin bireylerin ebeveynlerinden algıladıkları duygusal erişilebilirlik ile psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkide kişilik özelliklerinin aracı rolü incelenmiştir. Bu kapsamda, bireylerin ebeveynlerini duygusal açıdan ne ölçüde ulaşılabilir ve destekleyici algıladıklarının, yaşamın zorlu koşulları karşısında sergiledikleri dayanıklılık ve uyum kapasitesi üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Araştırma, psikolojik sağlamlığın gelişimsel temellerini ebeveynin duygusal erişebilirliği bağlamında ele alması ve söz konusu ilişkide kişilik özelliklerinin aracı mekanizmasını test etmesi bakımından literatüre özgün bir katkı sunmayı amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemi 18–60 yaş aralığında 400 yetişkin bireyden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde Demografik Bilgi Formu, Beş Faktör Kişilik Ölçeği, Ebeveyn Duygusal Erişilebilirliği Ölçeği ve Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 27 programı ve PROCESS Macro eklentisi aracılığıyla analiz edilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri betimsel istatistikler ile hesaplanmıştır. Analiz sonuçları, ebeveyn duygusal erişilebilirliğinin yetişkin psikolojik sağlamlığını pozitif ve anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Ayrıca gerçekleştirilen aracılık analizleri, ilişkinin Uyumluluk, Dışa Dönüklük, Deneyime Açıklık ve Sorumluluk kişilik boyutları üzerinden dolaylı olarak açıklandığını ortaya koymuştur. Buna karşılık, Nevrotiklik boyutunun bu ilişkide anlamlı bir aracı rol üstlenmediği belirlenmiştir. Bu bulgular, ebeveyn duygusal erişilebilirliğinin psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisinin hem doğrudan hem de belirli kişilik özellikleri aracılığıyla dolaylı biçimde gerçekleştiğini göstermektedir.
Получено 30 Jan 2026 Принято 10 Mar 2026 Опубликовано 18 Mar 2026 pp. 44-74 DOI 10.17498/kdeniz.1866101
Исследовательская статья TR
#5

Edebi Hatıratlar Işığında Türk Tiyatrosu (1860-1918)

BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ
Bu çalışma, Türk tiyatrosunun modernleşme evresini temsil eden 1860-1918 yılları arasındaki süreci, dönemin edebiyatçılarının ve tiyatro adamlarının kaleme aldığı hatıratlar üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. 1860 yılında Şair Evlenmesi ile başlayan profesyonel süreç; Gedikpaşa Tiyatrosu’nun kuruluşu, Tanzimat ve İstibdat dönemlerinin sansür koşulları ve II. Meşrutiyet’in getirdiği özgürlük ortamıyla şekillenmiştir. Resmî belgeler tiyatronun kurumsal yapısını aydınlatırken; Ahmet Fehim Efendi, Recaizade Mahmut Ekrem, Halit Ziya Uşaklıgil ve Hüseyin Rahmi Gürpınar gibi isimlerin hatıraları, sahne arkasındaki teknik imkânsızlıkları, oyuncuların toplumsal statüsünü ve seyirci profilindeki değişimi insani bir boyutta sunmaktadır. Çalışmada, hatıratların birer "öznel tarih" kaynağı olarak tiyatro yazımındaki kritik önemi üzerinde durulmuş; edebi metinler ile sahne pratiği arasındaki kopukluklar veya iş birlikleri bu tanıklıklar aracılığıyla analiz edilmiştir. Sonuç olarak, 1860-1918 arası Türk tiyatrosunun sadece bir metinler toplamı değil, hatıralarda yaşayan canlı ve toplumsal bir mekanizma olduğu ortaya konulmuştur.
Получено 22 Jan 2026 Принято 10 Mar 2026 Опубликовано 18 Mar 2026 pp. 75-96 DOI 10.17498/kdeniz.1869249
Исследовательская статья TR
#6

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Güven ve Katılım Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

YALOVA ÜNİVERSİTESİ, İSLAMİ İLİMLER FAKÜLTESİ; KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersine yönelik güven ve katılım düzeylerini belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemine dayalı betimsel tarama modelinde desenlenmiş bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Çalışma grubunu İstanbul ilinde Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı devlet okullarında öğrenim gören toplam 691 on ikinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) farklı örneklem grupları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin tek faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiş ve bu yapının toplam varyansın %62,319’unu açıkladığı görülmüştür. Maddelerin faktör yükleri ,738 ile ,845 arasında değişmektedir. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, modelin kabul edilebilir ve iyi uyum değerlerine sahip olduğunu göstermiştir (χ²/df=3,139; RMSEA=,077; CFI=,965; SRMR=,036). Ölçeğin ölçüt geçerliğini belirlemek amacıyla İçsel Dini Motivasyon Ölçeği ile yapılan korelasyon analizi sonucunda iki ölçek arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=,680; p<,01). Ölçeğin güvenirlik analizleri sonucunda Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı ,944 olarak hesaplanmış; iki yarı güvenirlik katsayıları da yüksek düzeyde bulunmuştur. Elde edilen bulgular, DKAB Dersi Güven ve Katılım Ölçeğinin lise öğrencilerinin derse yönelik güven ve katılım düzeylerini ölçmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir. Geliştirilen ölçeğin, DKAB dersine ilişkin öğrenme süreçlerinin duyuşsal boyutunu anlamaya ve eğitim uygulamalarına katkı sağlaması beklenmektedir.
Получено 20 Feb 2026 Принято 10 Mar 2026 Опубликовано 18 Mar 2026 pp. 97-111 DOI 10.17498/kdeniz.1894364
Анализ цитирований

Самые цитируемые статьи

Данные о цитировании: OpenAlex
Все цитируемые статьи →