Bu makalede, Rus himayesi altındaki Buhara Hanlığının sosyo-politik süreçlerinin gelişimi üzerinde duruluyor. XIX yüzyıl boyunca bu emirlik gerileme yaşamıştır. Bu asırda emirler iç politika alanında geniş yetkilerini korudu, çünkü Rus himayesi büyük ölçüde geri kalmışlığın korunmasına katkıda bulunmuştur. Rusya Afganistan'la savaşmaya göze almıştı ve Buhara askeri bu savaşta Afganistan'a yardımcı olur endişesi taşıyordu. İmparatorun Buhara politikası danışmanı L. M. Lessar kurulu düzenin değişmemesi yönünde görüş bildirdi. Ama bu geri kalmışlık yeni yönelişlere sebep olmuştu. XX. asrın başında Buhara'da yenilikçilik hareketi doğdu. Buna "cedidizm" adı verilip İslam reformu hareketidir. 1902'de Tatarlar arasında doğan bu hareket Buhara'da ilk önce ilkokullarda, yeni tip eğitimle başgösterdi. Eski mektep ve medreselerin öğretimi Kur'an ezberine ve tasavvufa dayalıydı. Bu nedenle cedidçilerle rekabet edemediler. Geleneksel eğitimciler ve emirin etkisiyle cedidçilerin bu eğitim hareketi durduruldu. İki grup arasında yavaş yavaş zıtlaşma ve çatışma yayılıyordu. İki grub birbirine düşman oldu. Bu düşmanlıktan dolayı sufilik ve geleneksel inanca bağlı medrese öğrencilerinin bir taraf, diğer taraf ise yeni ideolojinin gençleri ve aydınlanmış tarafları, İstanbul'da modern eğitim almış aydınlar. Bunlar arasında, Rusya karşıtlığı daha da artmıştı. Muhafazakarlar Afganistan'a gözlerini dikmişlerdi. Cedidçiler de Osmanlı İmparatorluğuna yönelmişlerdi. Muhafazakarlar Rusya'ya karşı birkaç plan hazırlamışlardı. Bu planlar Çarlığın gayretleri neticesinde gerçekleştirilememiştir. Cedidçilerle muhafazakarlar arasındaki mücadele broşür haline getirilip, İstanbul'da okuyan Buharalı öğrenciler arasında dağıtılmıştır. 1910 yılının başlarında Ceditçi hareket Buhara'da ideolojik baskı kurmaya başladı. Bu iki grubun birbiriyle çatışması sadece kendi aralarında değil, Rusya ordusunun içinde de devam etmiştir. Sonuçta Kızıl Ordu bu olaylara müdahale etmiştir.
This article focuses on the socio-political development of the Bukhara Khanate under Russian rule. Throughout the 19th century, this emirate experienced a decline. During this period, the emirs maintained extensive domestic political authority, as Russian patronage significantly contributed to the preservation of backwardness. Russia was determined to wage war with Afghanistan, and there was concern that the Bukhara military might assist Afghanistan in this war. L. M. Lessar, the emperor's Bukhara policy advisor, advocated for the preservation of the established order. However, this backwardness led to new trends. At the beginning of the 20th century, a modernization movement emerged in Bukhara. This movement, called "jadidism," was a movement for Islamic reform. Originating among the Tatars in 1902, this movement first emerged in Bukhara with a new type of education in primary schools. The teaching of the old schools and madrasas was based on Quran memorization and Sufism. Therefore, they could not compete with the Jadids. Under the influence of traditional educators and the emir, this Jadidist educational movement was halted. Gradually, conflict and confrontation spread between the two groups. The two groups became enemies. This hostility divided the madrasah students, who adhered to Sufism and traditional beliefs, on one side, and the young and enlightened adherents of the new ideology, the intellectuals who had received a modern education in Istanbul, on the other. Anti-Russian sentiment intensified among them. The conservatives set their sights on Afghanistan, while the Jadids turned their attention to the Ottoman Empire. The conservatives had drawn up several plans against Russia, but these plans were not realized due to the efforts of the Tsarist regime. The struggle between the Jadids and the conservatives was documented in pamphlets and distributed among Bukhara students studying in Istanbul. In early 1910, the Jadidist movement began to exert ideological pressure in Bukhara. The conflict between these two groups continued not only among themselves but also within the Russian military. Ultimately, the Red Army intervened in these events.