Nursery rhymes in anonymous folk literature are both an independent genre and are used in
a wide variety of literary genres, from fairy tales to children's accounts. One of the most
striking aspects of this type of harmony is the use of a large number of unknown words:
a. Hazara huzara
Göz atanın gözü kızara
b. Dırın dırın Andırın İki dükkân bir fırın
c. Huuu dilik bidilik
Saçlar başlar kıvırcık
Sen bu oyundan çık
d. Avrat var zamuru zort
Avrat var çepeli mürt
Avrat var hazreti mülk
As seen in the examples like “hazara huzara”, “dırın dırın”, “dilik bidilik”, “zamuru zort”,
“çepeli mürt” words seem to disappear in daily use. Do these words used in nursery rhymes
have no meaning or function? The aim of the study is to question the meaning and tasks of
these words by drawing attention to these mysterious words in the rhymes that are not
considered.
In the first stage of the study, the words whose meanings could not be solved at first sight
were selected as the subject of the research, after searching “Tek Tek Tekerleme/
Kahramanmaraş Tekerlemeleri” named book which was written covered by EU Project. In
the second stage, the meaning of the mysterious words in the rhymes was tried to be solved
by interviewing the people of Kahramanmaraş. In the third stage, the meanings of these words
were revealed by the interviews and dictionaries related to the subject, and the purpose of
which the meaning could not be found was determined.
Forty-seven words and their meanings were evaluated and inferences were made at the end
of this study using survey and resource search method.
Anonim halk edebiyatı içerisinde yer alan tekerlemeler, hem bağımsız bir türdür hem de masallardan çocuk sayışmacalarına kadar çok farklı edebî türler içerisinde kullanılmaktadır. Ahenk unsurlarının ön planda olduğu bu türde dikkati çeken hususlardan biri de anlamı ilk bakışta bilinmeyen çok sayıda kelimenin kullanılmasıdır: a. Hazara huzara Göz atanın gözü kızara b. Dırın dırın Andırın İki dükkân bir fırın c. Huuu dilik bidilik Saçlar başlar kıvırcık Sen bu oyundan çık d. Avrat var zamuru zort Avrat var çepeli mürt Avrat var hazreti mülk Örneklerde de görüldüğü gibi “hazara huzara”, “dırın dırın”, “dilik bidilik”, “zamuru zort”, “çepeli mürt” kelimeleri günlük kullanımda yok gibidir. Tekerlemelerde kullanılan bu tür kelimelerin anlamları ya da görevleri yok mudur? Çalışmanın amacı üzerinde pek düşünülmeyen tekerlemelerdeki bu tarz gizemli kelimelere dikkat çekerek o kelimelerin anlam ve görevlerini sorgulamaktır. Çalışmanın ilk aşamasında AB projesi kapsamında hazırlanan “Tek Tek Tekerleme/ Kahramanmaraş Tekerlemeleri” adlı kitap taranarak anlamları ilk bakışta çözümlenemeyen kelimeler araştırma konusu olarak seçilmiştir. İkinci aşamada Kahramanmaraşlılarla görüşme yapılarak tekerlemelerde geçen gizemli kelimelerin anlamları çözülmeye çalışılmıştır. Üçüncü aşamada yapılan görüşmelerden ve konuyla ilgili sözlüklerden hareketle bu kelimelerin anlamları ortaya çıkarılmış, anlamları bulunamayanların hangi amaçla kullanıldıkları tespit edilmiştir.