Mısır'da Türkler ve Türk tarihi denilince bin seneden biraz daha uzun bir zaman dilimi akla gelmektedir. Tolunoğulları ile başlayan Türk hakimiyeti Memlük ve Osmanlı devletleriyle yüzyıllar boyunca devam etmiştir. Bu zaman diliminde Türklerden geriye pek çok kültürel miras kalmıştır. Türkçe yazma eserler başta Türkiye kütüphaneleri olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki kütüphanelere dağılmış durumdadır. Modern anlamda yaklaşık yüz elli yıldır bu kütüphanelerdeki yazma eserlerin kataloglama çalışmaları yapılmış ve yapılmaya devam edegelmektedir. Bu çalışmalar sayesinde Türk tarihine ait kültürel, edebi, bilimsel eserlerin listeleri ortaya çıkmakta ve yazma eserler üzerine yapılan bilimsel çalışmalar sayesinde tarihin karanlık noktaları aydınlatılmaktadır. Bu makalede Mısır el-Ezher Şeyhliğine (Meşyehatü’l-Ezher) bağlı yazma eserler kütüphanesinde bulunan Türkçe yazma eserler tanıtılmaya çalışılacaktır. Adı geçen kütüphane, Mısır'da Milli Kütüphane’den sonra ikinci büyük kütüphanedir. Kütüphanede bulunan Türkçe yazma eserler 'Lugat-ı Şarkiyye' koleksiyonunda bulunmaktadır. Lugat-ı Şarkiyye koleksiyonu Türkçe ve Farsça yazma eserlerden meydana gelmiştir. Büyük çoğunluğunu Türkçe eserlerin oluşturduğu koleksiyonda 431 cilt eser bulunmaktadır. Makalede 193 adet Türkçe eser hakkında; eser ismi, yazar ismi, katalog numaraları, varak numarası ve hareke durumuyla ilgili bilgiler verilmiştir. Risâle mecmuası denilen eserler ve Farsça eserler bu makalenin kapsamı dışındadır.
As the Turks and Turkish history are mentioned in Egypt, a period of a little longer than a
thousand years comes to mind. The Turkish sovereignty, which began with the Tulunids,
continued with the Mamluk and Ottoman states for centuries. Turks played an important role
in Egypt's political and cultural life. During this period, many cultural heritage remained from
the Turks. However, the remaining heritage could not be revealed enough.
Turkish manuscripts are scattered around libraries all over the World and in particular to
Turkey libraries. For the last 100 years, cataloging of manuscripts in these libraries has been
done and continues to be done. Thanks to these studies, lists of cultural, literary and scientific
works belonging to Turkish history are revealed and the dark points of history are illuminated
thanks to scientific studies on these works.
In this article, Turkish manuscripts in the manuscript library linked to the Egyptian al-Azhar
Sheikhdom (Mashhiyat al-Azhar) will be introduced. In this library is the second largest
library in Egypt after the National Library. Turkish manuscripts in the library are included in
the 'Lugat al-Sharqiyah' collection. Lugat al-Sharqiyah collection consists of Turkish and
Persian manuscripts. There are 431 volumes of works in the collection, which consists mostly
of Turkish works. In the article, about 193 Turkish works; information such as work title,
author name, catalog numbers is given. The works called 'Mecmua' and Persian manuscripts
are beyond the scope of this article.