19. yüzyılda kömür madenin bulunmasının ardından Osmanlı Devleti için Zonguldak’ın önemi artmıştır. Sahip olduğu zengin kömür madenleri ile kısa sürede Batılı ülkelerin de dikkatini çeken Zonguldak’ın önemi I. Dünya Savaşı’nda daha da artmıştır. Osmanlı Devleti, savaşa girmesinin ardından başkent İstanbul ve donanmasının kömür ihtiyacının önemli kısmını Zonguldak’tan sağlamak zorunda kalmıştır. Zonguldak’tan çıkan kömür, Osmanlı Devleti’ni, savaş şartlarında rahatlatan ve direncini arttıran en önemli faktörlerden biri olmuştur. İtilaf Devletleri, kısa sürede Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak istedikleri için, müttefikleri Rusya’ya, Zonguldak’taki kömür üretimi ve nakliyatını hedef almaları yönünde telkinde bulunmuştur. Rusya, I. Dünya Savaşı’nda Karadeniz’de yürüttüğü ilk operasyonda Zonguldak’ı bu nedenle hedef almıştır. 1915 yılında ise İngiltere ve Fransa, Çanakkale Boğazına yönelik saldırı başlattığında Rusya, Zonguldak’ı yeniden hedef olarak seçerek Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Cephesi’ndeki direncini kırmayı hedeflemiştir. Bu çalışmada 1914 ve 1915 yıllarında Rus donanmasının Zonguldak’a yönelik stratejik saldırıları ve bu saldırılar esnasında Zonguldak’ta yaşananlar, Osmanlı Arşivi kayıtlarına dayanarak incelenmiştir. Zonguldak’a yönelik saldırıların I. Dünya Savaşı içinde genel tablodaki öneminin yanında Zonguldak’ta yarattığı etki, Osmanlı Devleti’nin İstanbul’a yakın en önemli enerji kaynaklarından biri olan Zonguldak kömür madenlerini savaş esnasında korumaya yönelik aldığı önlemler, saldırı sonrası ortaya çıkan zararın giderilmesine yönelik çabalar, bu çalışmanın başlıca konusudur.
The importance of the city of Zonguldak for the Ottoman Empire grew in the 19th
century when coal was discovered there. With its rich coal reserves, Zonguldak quickly drew
attention of Western nations and it became even more important during World War I. The
Ottoman Empire needed to meet a substantial portion of the coal needs of its capital İstanbul
as well as its fleets from Zonguldak. The city’s coal mines constituted a significant factor in
relieving Ottoman Empire under war conditions and in increasing its endurance. The Allied
Powers, wishing to draw the Ottoman Empire out of the war quickly, advised their ally,
Russia, to target coal mining and its transportation in Zonguldak. It was this recommendation
that caused Russia to attack Zonguldak in its first operation in the Black Sea in World War I.
In 1915, when England and France began their attacks on the Dardanelles Strait, Russia once
again targeted Zonguldak in order to break Ottoman resistance in the Dardanelles front.
This study aims to examine the strategic attacks by Russian fleets on Zonguldak in
1914-1915, and the events that occurred in the city in this period through a review of Ottoman
archives. The main topics covered include the importance of attacks on Zonguldak within the
framework of World War I as well as their effects on the city, and the measures taken by the
Ottoman Empire aimed at securing Zonguldak coal mines which were among the most crucial
energy resources near İstanbul, and efforts for recovery following the attacks.