532 yılı civarında doğan, 579 yılından sonra ölen Agathias, eserinde verdiği bilgiler başka kaynaklarda bulunmadığından VI. yüzyıl Bizans tarih yazarlarının en önemlilerinden biridir. Asıl mesleği avukatlık olan ve daha çok şiir sanatına ilgi duyan yazar daha sonraları çevresindekilerin teşviki ile tarih yazmaya karar vermiştir. Beş “kitap” halinde elimize ulaşan “Tarih” adlı eseri 552-559 yılları arasındaki yedi yıllık bir dönemi kapsamaktadır. Bu yılların olayları içerisinde Justinianos’un hükümdarlığının son yıllarında yapılan İtalya ve Lazika savaşları anlatılmaktadır. Alanı geniş olmakla birlikte Agathias sadece olayları hikâye etmekle yetinmemiştir: çalışmanın yaklaşık üçte birini konu dışı bilimsel ve kişilere ait açıklamalar oluşturmaktadır. Bunlardan özellikle Franklar ve Perslerin eski tarihlerine ilişkin anlatılar başlı başına bir kaynak vazifesi görmektedir. Her ne kadar Hristiyan olsa da yazım tarzında dini unsurlara pek az yer veren Agathias eserinde Türkler hakkında da olukça önemli bilgiler vermektedir. Agathas’ın bilgi verdiği Türk boyları arasında Hunlar, Avarlar, Onogurlar, Sabirler, Eftalitler, Kutrigurlar ve Utigurlar bulunmaktadır. Ayrıca Bizans ordusunda görev yapan Türk asıllı komutanlar hakkında da bilgi veren yazar zaman zaman Türklerin askeri taktikleri ve kültürel yapılarından bahsederek diğer kaynaklarda geçmeyen bilgiler aktarmaktadır.
Agathias, born around 532 and died after 579, is one of the most important writers of
the Byzantine history because the information given in his work is not found in other
sources. The author, who was a lawyer interested in the art of poetry, later on decided to
write history with the encouragement of the people around him. His ―History‖, reached us in
five books, covers only seven years between A.D. 552-559. Of the events of these years, it
deals almost exclusively with the military campaigns in Italy and Lazica, which took place
during the final stages of Justinian‘s reign. Agathias‘ scale is large, and he does not make do
with simple narrative: at least a third of the work is occupied with scholarly or personal digressions extraneous to the main theme. Of them, in particular, the stories about the old
histories of Frankish and Persian are regarded as an original source. Although being a
Christian, Agathias gives little space for religious elements in his writing style, and presents
very important information about the Turks in his work. Among the Turkish tribes that
Agathas gives information about are Huns, Avars, Onogurs, Sabirs, Ephthalites, Kutrigurs
and Utigurs. In these tribes, especially the information related Sabirs and Kutrigurs-Utigurs
have unprecedented value in terms of Turkish history. In addition, the author, who also
informes us about Turkish commanders in the Byzantine army, sometimes talks about the
military tactics and cultural structures of the Turks and gives information that does not exist
in other sources. Therefore, the work of Agathias is a very important resource not only for
Turkish but also for European and Iranian history.