1. Ana Sayfa
  2. Makaleler
  3. 2019 / Sayı 44
2019 — Sayı 44

UYGUR HALK ANLATILARINDA SAYI SİMGECİLİĞİ

Funda Aydın ID
DOI: 10.17498/kdeniz.645366
PDF Export: RIS BibTeX EndNote
TR pp. 209–227
Received 11.11.2019 Accepted 15.11.2019 📅 Published 15.12.2019 Okuyucu 104
Kuruluş
2009
Periyot
Yılda 4 kez
Mar · Haz · Eyl · Ara
ISSN (Basılı)
1308-6200
E-ISSN (Elektronik)
3062-4126
Yayıncı
Kültür Ajans
https://www.kulturajans.com
Baş Editör
Dr. Semih BABATÜRK
Kyrgyz-Turk Manas University, Kyrgyzstan
ID 0000-0002-6778-4204

Özet

Edebiyat, kültürel bir taşıyıcıdır ve farklı kültürlerin yaşamlarına, inançlarına yerleşmiş olguları, kavramları halk anlatılarıyla ortaya koymaktadır. Halk anlatıları adı altında ele alınan destan, masal, hikâye, efsane, vb. türler araştırmacılara zengin malzemeler sunmaktadırlar. Bu malzemelerin ilk sırasında özel anlam ve değerler yüklenerek kutsallık kazanan sayılar yer almaktadır. Her sayı bir anlam alanına sahip olmakla birlikte var olduğu kültürde kendine has fonksiyonlar yüklenmektedir. Temeli bilinmeyen zamanlarda atılan sayı sistemlerinin toplumlara göre kimi zaman uğurlu kimi zaman uğursuz sayılarak bir takım olay ve durumlara karşılık olarak kullanıldıkları görülmektedir. Bu doğrultuda sayılar ve sayı sembolizmi, anlatımı tamamlayıcı ve destekleyici unsurlar olarak kabul edilmektedir. Türk dünyasında özellikle üç, dört, beş, yedi, dokuz, kırk sayıları sayı simgeciliği açısından halk kültüründe ve anlatmalarında; inanışın ve değerlerin yansıması olarak büyük önem taşımaktadır. Sayılarla ilgili bu kabuller ve inanışlar Uygur Türklerinin anlatılarında da önemli bir yer tutmaktadır. İnanışların bir kısmı mitolojik döneme dayanırken bir kısmı tarih boyunca öğrenilen kültür ve inançlara dayanmaktadır. Bu makalede de Uygurların halk anlatılarında yer bulan sayıların; yoğunluk düzeyleri ve nasıl işlendikleri ele alınarak yüklendikleri anlamlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, Uygur halk anlatılarında sayı sembolizmine büyük oranda yer verildiği görülmüştür. Türk kültüründe yoğun olarak kullanılan sayıların Uygur Türklerinin halk inanışlarında da benzer işlevler yüklendikleri anlaşılmıştır.

EN Özet

Literature is a cultural carrier and reveals the phenomena and concepts settled in the lives and beliefs of different cultures through folk narratives. Folk narratives under the name of epics, tales, stories, legends, etc. species offer rich materials to researchers. In the first place of these materials, some numbers gain holiness by assingning special meanings and values. Although each number has a meaning, there are unique functions in the culture for these numbers. It is seen that the number of systems laid at unknown times is used in response to several events and situations, which are sometimes auspicious and sometimes ominous. In this respect, numbers and symbol symbolism are accepted as complementary and supportive elements of narratives In the Turkish world, especially the numbers of three, four, five, seven, nine and forty are important in folk culture and narratives in terms of number symbolism, as a reflection of belief and values. These assumptions and beliefs about the numbers have an important place in the narratives of Uighur Turks. Some of the beliefs are based on the mythological period, while others are based on culture and beliefs learned throughout history. In this article, the numbers found in the folk narratives of Uighurs, their density levels and how they are processed are studied to determine their meanings. As a result of the investigations, it was seen that number symbolism was given a great place in Uighur folk narratives. It is understood that the numbers used intensively in Turkish culture have assumed similar functions in the folk beliefs of Uighur Turks.

Anahtar Kelimeler

TR
Uygur halk anlatmaları sayı simgeciliği üç dört beş yedi dokuz kırk
EN
Uighur folk narratives number symbolism three four five seven nine forty
RU
уйгурские народные повествования символика чисел три четыре пять семь девять сорок

Atıf Yapma Şekli

APA
Aydın, F. (2019). UYGUR HALK ANLATILARINDA SAYI SİMGECİLİĞİ. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 2019(44), 209–227. https://doi.org/10.17498/kdeniz.645366
MLA
Aydın, Funda. "UYGUR HALK ANLATILARINDA SAYI SİMGECİLİĞİ." Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, vol. 2019, no. 44, 2019, pp. 209–227.
Chicago
Aydın, Funda. "UYGUR HALK ANLATILARINDA SAYI SİMGECİLİĞİ." Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 2019, no. 44 (2019): 209–227.
DOI: 10.17498/kdeniz.645366

Bu Makaleye Atıf Yapan Makaleler 4

  1. 1.
    (2024). Eski Türk İnanç Sisteminde Kutsal Dört Elementin Dört Yönün Mitolojik Bağlantıları: Velayetnamelerde Keramet Motifleri Dört Kapı Kırk Makam. Art and Interpretation. DOI: https://doi.org/10.47571/sanatyorum.1509587
  2. 2.
    (2023). TURİZM VE BATIL İNANÇLAR. Kafdağı. DOI: https://doi.org/10.51469/kafdagi.1191072
  3. 3.
    (2023). MÜSTAKİM MUSTAFA NİYÂZÎ’NİN SOHBETÜ’L-GÂYE İSİMLİ ESERİNDE SAYI SEMBOLİZMİ. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. DOI: https://doi.org/10.20322/littera.1264540
  4. 4.
    (2021). Toplumsal cinsiyet açısından Saç Adağı: Kara İyeleri kandırmak. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi :/RumeliDe Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. DOI: https://doi.org/10.29000/rumelide.949492